Çarşamba, 02 Ocak 2013 13:12

alt

 
alt
Şark ve Kürdistan
Numro: 1
25 Şevvâl 1326
[6] Teşrin-i sânî 1324
19 Teşrîn-i sânî [Kasım] 1908
Sahîfe: 2

Kürdler Yine Muhtâcdır
 
Kürdler’i şimdiye kadar mahveden iki beliyye-i azîme vardır ki; biri ihtilâf-ı dâhilî, diğeri ma‘rifet-i maârifin hakkıyle ta‘mim edememesi.. Bu iki musîbeti mahv içün vakt-i İstibdâd'da “Bedîüzzamân Molla Saîd Efendi Hazretlerinin” Mâbeyne verip de netîcesinde birçok mesâibe hedef edildiği lâyiha sûretini aynen derc-i arz ile iftihâr ediyoruz:
Millet-i Osmâniyye meyânında mühim bir unsur teşkil eden Kürdistan ahâlisinin ahvâli hükûmetce ma‘lum ise de, hizmet-i mukaddese-i ilmiyyeye dâir ba‘zı metâlibâtı arzetmeye müsâade dilerim.

Şu cihân-ı medeniyyetde ve şu asr-ı terakkī ve müsâbakatda, sâir ihvân gibi yek-âheng-i terakkī olmak içün himmet-i hükûmetle Kürdistân’ın kasaba ve kurâsında mekâtib te’sis ve inşâ buyurulmuş olduğu ayn-ı şükranla meşhûd ise de, bundan yalnız lisân-ı Türkî’ye âşinâ etfâl istifâde ediyor. Lisâna âşinâ olmayan evlâd-ı Ekrâd yalnız medâris-i ilmiyyeyi ma‘den-i kemalât bilmeleri ve mekâtib muallimlerinin lisân-ı mahallîye adem-i vukufları cihetiyle maârifden mahrum kalmakdadır. Bu ise; vahşeti, keşmâkeşi, dolayısıyla Garbın şemâtetini da‘vet ediyor. Hem de ahâlinin vahşet ve taklîd hâl-i ibtidâîsinde kalmaları cihetleriyle evhâm ve meşkûkun te’sirâtına hedef oluyor.
Eskiden beri her bir vechile Ekrâd’ın mâdûnunda bulunanlar, bugün onların hâl-i tevakkufda kalmalarından istifâde ediliyor. Bu ise ehl-i hamiyyeti düşündürür. Ve bu üç nokta, Kürdler içün müstakbelde bir darbe-i müdhişe hazırlıyor gibi ehl-i basîreti dağdâr etmişdir.
Bunun çâresi: Numûne-i imtisâl ve sebeb-i teşvîq ve tergîb olmak içün, Kürdistân’ın nukāt-ı muhtelifesinden, biri Artuş aşâiri merkezi olan Beytüşşebâb cihetinde; diğeri Mutkan, Belkan, Sason vasatında; biri de Kekan ve Hayderan vasatında olan nefs-i Van’da, medrese nâm-ı me’lûfuyle ulûm-i dîniyye ve fünûn-i lâzıme ile berâber, hiç olmazsa ellişer talebe bulunmak ve oraca medâr-ı maîşetleri Hükûmet-i seniyyece tesvid edilmek üzere üç dârü’t-ta‘lim te'sis edilmelidir. Ba‘zı medârisin dahî ihyâsı maddî ve ma‘nevî Kürdistân’ın hayât-ı istikbâliyyesini te’min eden esbâb-ı mühimmesindendir. Bununla maârifin temeli teessüs eder. Ve bu mebde-i teessüsden ittihad takarrur edecek, ihtilâf-ı dahilîden dolayı mahv olan kuvve-i cesîmeyi hükûmetin eline vermekle hârice sarfetdirmek içün hakkıyle müstahakk-ı adâlet ve kābil-i medeniyyet oldukları gibi, cevher-i fıtrîlerini göstereceklerdir.

Molla Saîd-i Meşhûr
 
 
 
 
 
 
 

DİKKAT!: Yeniyazı eserlerin tamâmında bu yazının târihleri asıl nüshadakinden farklı (bâzılarında 13 güne varan farklar var ).. Muhtemelen târih çevirme hatâsı olmalı.. Rûmî ile Mîlâdî karıştırılmış..

B. Tunç,  Ö. İ. Pektaş,  Y. S. Tunç