Anasayfa 
TASHİH ÇEŞİTLEMELERİ Barla’da te’lîfe başlama târîhi?...
TASHİH ÇEŞİTLEMELERİ Barla’da te’lîfe başlama târîhi?...
RİSALETASHİH.COM
BİR DÂNE-İ HAQÎKAT, BİR HARMAN HAYÂLÂTA MÜRECCAHDIR.
Barla’da te’lîfe başlama târîhi?...
Perşembe, 19 Mart 2009 12:33 | Author: BİLAL TUNÇ | 
Barla’da te’lîfe başlama târîhi?..
“Büyük Târihçe-i Hayât [BTH]”[1] , “Bilinmeyen Tarafları ile Bedîüzzamân Saîd Nursî [BTBSN]”[2] ve “Mufassal Târihçe-i Hayât [MTH]"ta[3]; Üstâd Bedîüzzamân’ın Şeyh Saîd Hâdisesinden bir yıl sonra (1926) olan Batı Anadolu’ya nefyini, nasıl oluyorsa tam bir sene inhirafla 1925 olarak veriyorlar. Bu bir sene fark, BTH ve MTH’ta zincirleme olarak tâ Barla’ya, Barla’da Risâle-i Nûr’ların te’lîf başlangıcına kadar devâm ediyor. BTBSN’de ise yanlış hesap İstanbul’dan dönüyor şükür ki.. Buradaki “1925”, N. Şâhiner’in kendi kanâatinden ziyâde, Ali Aras’ın verdiği târîhin hiç tahkiksiz alınmasından kaynaklanan bir sehiv olarak görünüyor.[4]
1926’da Nîsan sonu meydana gelen Meşîhat yangınında Üstâd İstanbul’da bulunmaktadır.[5] Burdur’a getirilmesi 1926 Mayıs ortalarına, buradan Isparta’ya sürülmesi 1927 Ocak sonu - Şubat başlarına rastlıyor. Isparta’da 20-25 gün tutulduktan sonra 20 Şubat - 01 Mart 1927’de Barla’ya nefyediliyor.
1926’da Nîsan sonu meydana gelen Meşîhat yangınında Üstâd İstanbul’da bulunmaktadır.[5] Burdur’a getirilmesi 1926 Mayıs ortalarına, buradan Isparta’ya sürülmesi 1927 Ocak sonu - Şubat başlarına rastlıyor. Isparta’da 20-25 gün tutulduktan sonra 20 Şubat - 01 Mart 1927’de Barla’ya nefyediliyor.
Barla’ya nefyi, önemli kaynaklar şöyle veriyor:
BTH: "Bedîüzzamân Barla'ya 1925-1926 senelerinde nefyedilmiştir."
MTH: "1926'nın 25 Ocağı'nda Burdur'dan Isparta'ya gelmesi, 25 gün kadar burada kalması ve Şubat 20'de de Barla'ya gitmesi..”
Bu iki kaynakta verilen târihlerle gerçek târihler arasında yine, tam “bir sene” fark bulunuyor. Barla’ya nefy târihi olarak gösterilen târih, Hz. Üstâd’ın Van’dan sürgüne çıkarılmak üzere olduğu veyâ henüz Van - Trabzon ayağının başlarında bulunulduğu, bir sene önceki târih aslında. Burada tayy-i mekân mı yapılmış, bast-ı zamân mı onu erbâbı bilir ama bu âlem-i hikmette, esbâb dâiresinde îzâhı pek mümkün olmayan bir durum.. (Bir tevâfuk: Üstâd’ın Rus esâreti, Garp sürgünü, Isparta’dan Barla’ya nefyi aşağı yukarı yıl / yıllar farkıyle ayni günlerde oluyor!.)
MTH: "1926'nın 25 Ocağı'nda Burdur'dan Isparta'ya gelmesi, 25 gün kadar burada kalması ve Şubat 20'de de Barla'ya gitmesi..”
Bu iki kaynakta verilen târihlerle gerçek târihler arasında yine, tam “bir sene” fark bulunuyor. Barla’ya nefy târihi olarak gösterilen târih, Hz. Üstâd’ın Van’dan sürgüne çıkarılmak üzere olduğu veyâ henüz Van - Trabzon ayağının başlarında bulunulduğu, bir sene önceki târih aslında. Burada tayy-i mekân mı yapılmış, bast-ı zamân mı onu erbâbı bilir ama bu âlem-i hikmette, esbâb dâiresinde îzâhı pek mümkün olmayan bir durum.. (Bir tevâfuk: Üstâd’ın Rus esâreti, Garp sürgünü, Isparta’dan Barla’ya nefyi aşağı yukarı yıl / yıllar farkıyle ayni günlerde oluyor!.)
Şevket Demiray’ın hâtırâlarında belirttiğine göre; “Hava çok soğuktu. Günlerden Birinci Cemrenin düştüğü zamandı.” / BTBSN
N. Şahiner'e göre; "Bedîüzzamân'ın Barla'ya getirilişi 01 Mart 1927 Salı (Ramazan'dan üç gün önce)" / BTBSN
Belge gösterilmiyor ama yukarıdaki tesbitlerden Üstâd’ın Isparta’dan Barla’ya sürgün târîhinin 20 Şubat - 01 Mart 1927 günleri arasında olduğu sonucu çıkarılabilir.
Belge gösterilmiyor ama yukarıdaki tesbitlerden Üstâd’ın Isparta’dan Barla’ya sürgün târîhinin 20 Şubat - 01 Mart 1927 günleri arasında olduğu sonucu çıkarılabilir.
Ekser kaynaklarda, Risâle-i Nûr Külliyâtı’ndan bâzı eserlerin, meselâ Haşir Risâlesi’nin Barla’da 1926 yılında te’lîf edildiği yazılıp[6] söylenmekte ise de bu, gerçeği aksettirmekten uzaktır.
Çünki; 1926’da Üstâd henüz Barla’da değildir!..
N. Şahiner, BTBSN isimli eserinin 6. baskısında (1979, s.272) “Onuncu Söz”’ün 1926 yılı bahârında te’lif edildiğini ve hemen İstanbul’a götürülerek bastırıldığını yazmaktadır. Bu kanâatini kitabın 277. sayfasında bulunan matbû’ Osmanlıca “Onununcu Söz” kapağındaki târihe (1342) dayandırıyor olmalı. A.kadir Badıllı’nın verdiği bilgiler de farklı değil (MTH,1998, s.930-931). Yeni Asya baskısı “Sözler”(2004, s.82)’de te’lif târîhi yine 1926 olarak verilmiş.
BTBSN’nin 52. baskısında ise (2006, s.298), kaleme alınma târîhi 1927 olarak verilmektedir. 303. sayfada görülen iki adet matbû’ Osmanlıca “Onuncu Söz” kapağının birinin üzerinde 1342, diğerinde 1928 târihleri bulunmaktadır.
Acabâ bu farklılık nereden kaynaklanmaktadır ve Onuncu Söz’ün gerçek te’lif ve tab’ târihleri nedir?
Önce, 1926’yı ele alalım. Bunun doğru olabilmesi, te’lîfin Barla’dan önce olması ile ancak mümkündür. Başka türlü olamaz. Hâlbuki, Barla’da yazıldığında tam bir ittifâk bulunuyor.
Bu durum, Üstâd’ın 1926 olan Van’dan sürgün târîhinin yanlış tesbîti (1925) ile başlayan hatâlar zincirinin bir halkası olarak karşımıza çıkmaktadır. Hakîkat-i hâlde zikredilen târihde Üstâd henüz sürgün yolculuğunun başlarındadır
Öyleyse, BTBSN’nin 1979 baskısı s.277’deki, 2006 baskısı s.303’de sol taraftaki kapak klışelerinde görülen 1342 neyin nesi oluyor?..
1342’nin kısm-ı a’zâmı, 1926 içerisinde iken, bir mikdârı da 1927 ile örtüşmektedir. Hz. Üstâd, Barla’ya 1342’nin bitmesine 2-3 hafta gibi kısa bir zaman varken, 1927 Şubat sonu – Mart başlarında getirilmiştir. Muhtemeldir ki, Onuncu Söz’ün te’lif başlangıcı 1342’nin bu son bir-kaç haftasına denk düşüyor olsun (dahâ doğrusu zihnî - ruhî hazırlık safhası, asıl te'lif 1343 bahârı). Zayıf bir ihtimâl ama kapaktaki 1342, te’lif başlangıcı olabilir. Yoksa baskı târîhi olması mümkün değil!..
İkinci zayıf ihtimâl, 1342, sehven baskı târîhi olarak yazılmış olabilir. Doğrusu 1344 olmak gerekir.
Yâ da, büyük ihtimâl; harf inkılâbı engeline takılmamak için, kasdî olarak seçilmiştir. (*)
BTBSN’nin 1979 baskısı s.277’deki ile 2006 baskısı s.303’de sol taraftaki kapak klışeleri ilk nazarda biri birinin ayni gibi iken dikkat edildiğinde farklılıklar görülebiliyor: 1979 baskısındaki kapak resminde en üstte, “Kitâb-ı Nûr” ibâresi, 2006 baskısındaki kapak resminde, “Risâle-i Nûr” şeklindedir. İkinci fark; 1342 târihlerinin rakamları farklı karakterlerde.. Muhtemeldir ki; farklı yıllarda basılmış 1342 târîhli başka nüshalar da bulunsun..
Gerçek ilk baskı târîhine gelince..
BTBSN, 2006, s.303’ün sağ tarafındaki kapak resmi kanâatimce ilk baskıya âid.. Üzerindeki târih, 1928..
Muhtelif yerlerde Onuncu Söz’ün basımında Barla’lı tüccar Bekir Dikmen’le berâber Müküslü Hamza’nın da himmeti bulunduğu zikredilmektedir. 1928 Mayıs'ında çıkartılan Umûmî Afvdan evvel Müküslü Hamza Diyarbakır İstiklâl Mahkemesi tarafından verilen hapis cezâsını çekmektedir ki, zikredilen târihden evvel Onuncu Söz’ün basımında bulunması mümkün görülmemektedir.[7]
Buraya kadar serdedilen bilgi ve belgelere göre; Onuncu Söz’ün te'lîfi 1927 bahârında, ilk tab’ı 1928 Mayıs’ından sonra, 1 Kasım 1928 Harf İnkılâbından öncedir.
Bir hatırlatma:
Takdir edilmelidir ki, tesbitler; mevcud belge ve kaynaklara göredir. Bu tesbitleri nakzeden yeni belgelere ulaşılırsa değiştirilmeleri tabîîdir. Araştırmacı arkadaşlardan, dahâ kat’î sonuçlara veyâ yeni belgelere ulaşanlar olursa ale’r-re’si ve’l ayn katkılarını beklerim. Yanlışa, ve doğruları ketmetmeğe hakkımız yok. Maksadımız mümkün olanın en iyisine ulaşmak..
Takdir edilmelidir ki, tesbitler; mevcud belge ve kaynaklara göredir. Bu tesbitleri nakzeden yeni belgelere ulaşılırsa değiştirilmeleri tabîîdir. Araştırmacı arkadaşlardan, dahâ kat’î sonuçlara veyâ yeni belgelere ulaşanlar olursa ale’r-re’si ve’l ayn katkılarını beklerim. Yanlışa, ve doğruları ketmetmeğe hakkımız yok. Maksadımız mümkün olanın en iyisine ulaşmak..
Berây-i ma’lûmât…[8]
Bilâl TUNÇ
e-mail: Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir
(*): Ma’lûm olduğu üzere, 1970’i yıllarda da benzer bir tedbir ihtiyâr olunuyor, yeni basılan eserlerin iç kapaklarına; meselâ, “Sinan Matbaası – 1960” ibâresi konuluyordu.
Not: 1342, 1343, 1344 Rûmî Julien târihlerdir.
Dipnotlar:
[1]: BTH, Y.Asya 1998
[2]: BTBSN, 2006, N.Şâhiner
[3]: MTH, 1998, A.Badıllı
[4]: BTBSN, s.281
[6]: Sözler, Y.Asya 2004, s.82
[7]: http://www.haberdiyarbakir.com/news_print.php?id=15574
[7]: http://www.haberdiyarbakir.com/news_print.php?id=15574
Son Güncelleme (Cumartesi, 31 Aralık 2011 11:47)
Yorumlar
Bedîüzzamân'ın Barla'ye nefy târihi hakkında resmî bir belge ortaya çıktı son günlerde.
Yeni Asya Gazetesi'nin 10 Ocak 2011 târihli sayısında iktibas edilen ve 09 Ocak 2011 tarihli Zaman Gazetesi'nin Pazar ekinde neşredilen Abdullah Kılıç'a âit makàlede, Bedîüzzamân'ın Barla'ya nefy kararının târih ve sayısı verilmiş. Buna göre Bedîüzzamân Barla'ya "1 Mart 1927 tarih ve 81 numaralı tahriratla" nefyedilmiştir. Bu bir resmî belge olduğu için önemli sayılmalı; öyle değil mi?
Selâm ve hürmetlerimle...
RSS beslemesi, bu iletideki yorumlar için.